भोंदूगिरीवर घाव की श्रध्देचा बाजार

 भोंदूगिरीवर घाव की व्यवस्थेची कसोटी?

श्रध्देचा धंदा।शिवाजी घाडगे 

नाशिकमधील भोंदू बाबा अशोक खरात प्रकरण सध्या राज्यभर चर्चेचा विषय ठरत आहे. या प्रकरणाचा तपास विशेष तपास पथकाकडे (एसआयटी) सोपविण्यात आल्याने त्याचे गांभीर्य अधोरेखित झाले आहे. मात्र, या घटनेतून केवळ एका व्यक्तीचे कथित गैरकृत्य नव्हे, तर समाज, प्रशासन आणि अंधश्रद्धा या तिन्हींचा संगम स्पष्टपणे दिसून येतो.

अशोक खरात याने अध्यात्म, ज्योतिष आणि मंत्र-तंत्राच्या माध्यमातून समाजात आपली प्रतिमा निर्माण केली. अनेक सुशिक्षित लोकही त्याच्या प्रभावाखाली गेले, हे वास्तव अधिक चिंताजनक आहे. श्रद्धा आणि अंधश्रद्धा यातील सीमारेषा किती धूसर झाली आहे, याचे हे ज्वलंत उदाहरण म्हणावे लागेल. लोकांच्या समस्यांवर त्वरित उपाय देण्याचे आश्वासन देत अशा व्यक्ती समाजात स्थान मिळवतात, हीच आपल्या विचारप्रणालीची कमजोरी आहे.

या प्रकरणातील दुसरा महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे यापूर्वी शिर्डी पोलीस ठाण्यात दाखल झालेल्या तक्रारीचे काय झाले? ती तक्रार का दाबली गेली? तक्रारदारालाच दोषी ठरवून प्रकरण रफा-दफा करण्यात आले का? जर असे झाले असेल, तर ही बाब अधिक गंभीर आहे. कारण अशा प्रकारे सुरुवातीला कारवाई झाली असती, तर कदाचित पुढील घटना टाळता आल्या असत्या.

नाशिक पोलिसांनी केलेली मध्यरात्रीची कारवाई आणि कोणत्याही दबावाला न जुमानता आरोपीला अटक करणे, हे निश्चितच कौतुकास्पद आहे. प्रभावशाली व्यक्तींशी संबंध असूनही कायद्याची अंमलबजावणी झाली, हा संदेश समाजासाठी सकारात्मक आहे. मात्र, ही कारवाई अपवाद ठरू नये, तर नियम व्हावा, ही अपेक्षा आहे.

या प्रकरणातून आणखी एक वास्तव समोर येते—भोंदूगिरीला खतपाणी घालणारी व्यवस्था. जेव्हा अशा व्यक्तींचे फोटो मंत्री, राजकारणी किंवा उच्चपदस्थ व्यक्तींसोबत झळकतात, तेव्हा सामान्य नागरिकांचा विश्वास अधिक दृढ होतो. त्यामुळे केवळ अशा बाबांवर कारवाई करून चालणार नाही, तर समाजातील प्रभावशाली घटकांनीही आत्मपरीक्षण करणे गरजेचे आहे.

एसआयटीकडे तपास गेल्यामुळे आता या प्रकरणातील सर्व पैलूंवर सखोल चौकशी होण्याची अपेक्षा आहे. आर्थिक व्यवहार, महिलांशी संबंधित आरोप, अंधश्रद्धा पसरविण्याचे प्रकार—या सर्वांचा उलगडा होणे आवश्यक आहे. मात्र, तपास निष्पक्ष आणि पारदर्शक राहणे तितकेच महत्त्वाचे आहे.

अखेर, हा प्रश्न केवळ अशोक खरातपुरता मर्यादित नाही. समाजात अशा भोंदूंची वाढ का होते, लोक त्यांच्यावर विश्वास का ठेवतात, आणि प्रशासन वेळेवर कारवाई का करू शकत नाही—या प्रश्नांची उत्तरे शोधणे गरजेचे आहे. अन्यथा, एक खरात जाईल, पण दुसरा उभा राहण्यास वेळ लागणार नाही.

भोंदूगिरीवर घाव घालण्याची ही योग्य वेळ आहे—पण त्यासाठी केवळ कारवाई नव्हे, तर समाजमनात बदल घडवणे अधिक आवश्यक आहे.