प्रभु रामाचा वनवास संपायला तयार नाही श्रध्देचा बाजार तेजीत

प्रभु रामाचा वनवास अजुन संपायला तयार नाही श्रध्देचा बाजार तेजीत 

 भक्ती।शिवाजी घाडगे 

प्रभू श्रीरामांच्या जीवनाचा विचार केला तर त्यांचा संपूर्ण प्रवास संघर्ष, त्याग आणि कर्तव्यनिष्ठेचा होता. चौदा वर्षांचा वनवास भोगताना त्यांनी सीतेसह वनवासी जीवन स्वीकारले. अन्यायाविरुद्ध लढा देत धर्म आणि मर्यादेचे पालन केले. परंतु आजच्या काळात रामाच्या नावाने उभारलेल्या व्यवस्थांमध्ये जे काही घडताना दिसत आहे, ते पाहता रामाचा वनवास जणू अद्यापही संपलेला नाही, असेच वाटते.

अयोध्येतील राममंदिर हे कोट्यवधी हिंदूंच्या श्रद्धेचे केंद्र आहे. मंदिर उभारणीसाठी अनेक वर्षे संघर्ष झाला. या आंदोलनात अनेक कारसेवकांनी आपले प्राण गमावले. लाखो भाविकांनी आर्थिक मदत केली. मात्र आता मंदिरातील दानपेटीत जमा होणाऱ्या रक्कमेच्या आणि सोन्याच्या व्यवहारांबाबत प्रश्न उपस्थित होत असल्याच्या चर्चा समोर येत आहेत. दानातून आलेल्या पैशांची मोजणी आणि बँकेत जमा करण्याचे काम खासगी संस्थांकडून करून घेतले जात असल्याने पारदर्शकतेबाबत शंका उपस्थित केल्या जात आहेत.

या प्रकरणातील सत्य काय आहे, याचा निर्णय संबंधित यंत्रणा आणि चौकशी करतील. मात्र अशा बातम्या समोर आल्या की सामान्य भाविकांच्या मनात संभ्रम निर्माण होणे स्वाभाविक आहे. श्रद्धेने दिलेले दान योग्य पद्धतीने वापरले जात आहे का, हा प्रश्न प्रत्येक भक्ताला पडतो. कारण मंदिर हे केवळ वास्तू नसून श्रद्धा, विश्वास आणि भावनांचे प्रतीक असते.

अयोध्येत सध्या मोठ्या प्रमाणावर भाविकांची वर्दळ आहे. लाखो लोक दर्शनासाठी येत आहेत. मात्र दानाच्या रकमांबाबत गैरव्यवहाराच्या चर्चा वाढल्या तर त्याचा परिणाम भाविकांच्या विश्वासावर होऊ शकतो. श्रद्धेवर आघात झाला की त्याचे दूरगामी परिणाम होतात. त्यामुळे धार्मिक संस्थांनी आणि व्यवस्थापन समित्यांनी आर्थिक व्यवहारांमध्ये पूर्ण पारदर्शकता ठेवणे ही काळाची गरज आहे.

दुर्दैवाने आपल्या देशात घोटाळ्यांच्या आरोपांवर चर्चा होते, चौकशा होतात, परंतु अनेकदा त्यातून ठोस निष्कर्ष समोर येत नाहीत. सामान्य नागरिक केवळ चर्चा करू शकतो, प्रश्न विचारू शकतो; पण निर्णय घेण्याची सत्ता त्याच्याकडे नसते. अनेकदा आरोपांच्या भोवऱ्यात अडकलेले लोकही पुन्हा सत्तेच्या खुर्चीवर विराजमान होताना दिसतात. त्यामुळे जनतेच्या मनात व्यवस्थेबद्दल संशय निर्माण होतो.

श्रद्धा ही कोणत्याही समाजाची मोठी ताकद असते. परंतु श्रद्धेचा बाजार मांडला गेला, तिचा आर्थिक किंवा राजकीय फायद्यासाठी वापर झाला, तर समाजाच्या नैतिक अधःपतनाची प्रक्रिया सुरू होते. मंदिर, मशीद, चर्च किंवा गुरुद्वारा कोणतेही असो, तेथे येणाऱ्या प्रत्येक रुपयाचा हिशोब जनतेसमोर पारदर्शकपणे मांडला गेला पाहिजे. श्रद्धा आणि विश्वास यांच्यावर उभ्या असलेल्या संस्थांची जबाबदारी अधिक मोठी असते.

आज प्रश्न फक्त अयोध्येचा नाही, तर देशातील प्रत्येक धार्मिक आणि सार्वजनिक संस्थेच्या उत्तरदायित्वाचा आहे. जनतेच्या श्रद्धेचा गैरफायदा घेऊन चालणारे व्यवहार कधी थांबणार, हा प्रश्न सर्वसामान्यांना पडत आहे. प्रभू रामांनी आयुष्यभर सत्य, न्याय आणि मर्यादेचा संदेश दिला. त्या रामाच्या नावाने उभ्या राहिलेल्या व्यवस्थांमध्येही त्याच मूल्यांचे पालन झाले, तरच रामराज्याची कल्पना खऱ्या अर्थाने साकार होईल. अन्यथा रामाच्या वनवासाची कथा संपली असली, तरी श्रद्धेच्या शोषणाचा वनवास मात्र समाजाला सतत भोगावा लागेल.