गुन्हेगारांचा बंदोबस्त की श्रीरामपूरची बदनामी

गुन्हेगारांचा बंदोबस्त की श्रीरामपूरची बदनामी? आता निर्णायक लढ्याची वेळ!

स्पेशल रिपोर्ट।शिवाजी घाडगे 

श्रीरामपूर शहर पुन्हा एकदा हादरले आहे. लक्ष्मीनारायण हॉटेलचे तरुण व्यावसायिक आकाश दुबया यांची भरदिवसा हॉटेलमध्ये घुसून निर्घृण हत्या करण्यात आली आणि संपूर्ण शहर भयभीत झाले. या घटनेनंतर सलग दुसऱ्या दिवशीही शहर कडेकोट बंद राहिले. विशेष म्हणजे हा बंद कोणत्याही एका पक्षाचा नव्हता, तर सर्वपक्षीय आणि सर्वसामान्य नागरिकांच्या स्वयंस्फूर्त सहभागातून झाला. व्यापाऱ्यांनी दुकाने बंद ठेवली, नागरिक रस्त्यावर उतरले आणि गुन्हेगारांविरोधात तीव्र संताप व्यक्त झाला. हा बंद केवळ एका हत्येच्या निषेधासाठी नव्हता; तो श्रीरामपूरच्या सुरक्षित भविष्याची मागणी करणारा आवाज होता.

एका तरुण व्यावसायिकाचा भरदिवसा खून होतो, तोही शहराच्या मध्यवर्ती भागात. याचा अर्थ गुन्हेगारांना कायद्याची भीती राहीलेली नाही का? शहरातील व्यापारी, उद्योजक, विद्यार्थी, महिला आणि सर्वसामान्य नागरिक सुरक्षित आहेत का? असे अनेक प्रश्न या घटनेने निर्माण केले आहेत.

श्रीरामपूर हे उद्योग, व्यापार आणि शिक्षणाच्या दृष्टीने महत्त्वाचे शहर आहे. अनेक वर्षे या शहराची ओळख  मात्र गेल्या काही वर्षांत शहराची प्रतिमा बदलण्यासाठी प्रशासन, लोकप्रतिनिधी, व्यापारी आणि सामाजिक संस्थांनी प्रयत्न केले. विकासकामे झाली, नवीन उद्योग आले आणि शहर आधुनिकतेकडे वाटचाल करू लागले. अशा वेळी अशा रक्तरंजित घटना घडणे म्हणजे त्या सर्व प्रयत्नांवर पाणी फेरणारे आहे.

गुन्हेगारी ही अचानक निर्माण होत नाही. तिच्यामागे अनेक कारणे असतात. शहरात अवैध धंद्यांचे जाळे निर्माण होणे, अमली पदार्थांचा वाढता वापर, अवैध वाळू उपसा, गुटखा, गांजा, ड्रग्ज यांचा व्यापार, काही ठिकाणी नियमबाह्य सुरू असलेले व्यवसाय आणि त्यातून निर्माण होणारी आर्थिक साखळी ही गुन्हेगारीची मोठी कारणे ठरतात. जेथे बेकायदेशीर पैशांची उलाढाल वाढते, तेथे वर्चस्वाच्या लढाया अपरिहार्य ठरतात. त्यातूनच खून, मारामाऱ्या, खंडणी, धमक्या आणि दहशतीचे प्रकार वाढतात.

या पार्श्वभूमीवर अवैध धंद्यांवर कठोर कारवाई करणे ही काळाची गरज आहे. प्रशासनाने कोणत्याही दबावाला बळी न पडता अवैध व्यवसायांचे मूळ उखडून टाकले पाहिजे. गुन्हेगार कोणत्याही पक्षाचा, समाजाचा किंवा आर्थिकदृष्ट्या प्रभावशाली असला तरी कायद्यापुढे सर्व समान असले पाहिजेत. कायद्याचा धाक निर्माण झाला तरच गुन्हेगारांचे मनोबल खच्ची होईल.

या घटनेनंतर सराईत गुन्हेगारांवर महाराष्ट्र संघटित गुन्हेगारी नियंत्रण कायदा (मोक्का) अंतर्गत कारवाई करण्याची मागणी जोर धरत आहे. जर एखादी टोळी संघटित पद्धतीने गुन्हे करत असेल, दहशत निर्माण करत असेल आणि त्याविषयी आवश्यक पुरावे उपलब्ध असतील, तर संबंधित कायद्यांनुसार कठोर कारवाई करण्याचा गांभीर्याने विचार होणे आवश्यक आहे. अशा उपाययोजनांमुळे संघटित गुन्हेगारीवर प्रभावी नियंत्रण मिळविण्यास मदत होऊ शकते.

मात्र केवळ पोलीस प्रशासनाला दोष देऊन समस्या सुटणार नाही. गुन्हेगारी रोखण्याची जबाबदारी समाजाचीही तितकीच आहे. अनेक वेळा नागरिकांना परिसरात सुरू असलेल्या अवैध व्यवसायांची माहिती असते; परंतु भीतीमुळे किंवा उदासीनतेमुळे कोणी पुढे येत नाही. समाज गप्प राहतो आणि गुन्हेगार अधिक बलवान होत जातात. ही मानसिकता बदलावी लागेल.

शहरातील युवक हा कोणत्याही शहराचा सर्वात मोठा आधार असतो. पण जर त्याच युवकांना व्यसनांचे जाळे वेढत असेल, तर ते समाजासाठी धोक्याची घंटा आहे. गांजा, ड्रग्ज आणि इतर अमली पदार्थांचा वाढता वापर ही केवळ कायदा-सुव्यवस्थेची समस्या नाही, तर सामाजिक आणि आरोग्याचीही गंभीर समस्या आहे. व्यसनमुक्ती, जनजागृती आणि कठोर अंमलबजावणी या तिन्ही गोष्टी एकाच वेळी राबवाव्या लागतील.

काही नागरिकांकडून अवैध धंद्यांना संरक्षण मिळत असल्याचे आरोपही केले जात आहेत. अशा आरोपांची निष्पक्ष चौकशी होणे गरजेचे आहे. आरोप खरे ठरल्यास संबंधितांवर कठोर कारवाई झाली पाहिजे; परंतु पुराव्याशिवाय कोणावरही आरोप करणे योग्य ठरणार नाही. जिल्हा पोलीस अधीक्षक मुम्मका सुदर्शन यांच्या नेतृत्वाखाली निष्पक्ष तपास होईल आणि दोषींवर कारवाई होईल, अशी नागरिकांची अपेक्षा आहे.

या घटनेने व्यापारी वर्गामध्ये असुरक्षिततेची भावना निर्माण झाली आहे. मेहनतीने व्यवसाय उभा करणाऱ्या तरुण उद्योजकाला भरदिवसा जीव गमवावा लागतो, ही बाब अत्यंत गंभीर आहे. व्यापारी वर्गाला संरक्षण मिळाले नाही तर गुंतवणूक कमी होईल, रोजगारावर परिणाम होईल आणि शहराच्या आर्थिक विकासालाही फटका बसेल.

महिलांच्या सुरक्षिततेचाही प्रश्न तितकाच महत्त्वाचा आहे. प्रत्येक पालकाला आपल्या मुली शाळा, महाविद्यालय किंवा नोकरीवरून सुरक्षित घरी परततील, याची खात्री वाटली पाहिजे. सुरक्षित वातावरण निर्माण करणे ही केवळ पोलिसांची नव्हे, तर संपूर्ण समाजाची सामूहिक जबाबदारी आहे.

श्रीरामपूरमध्ये अनेक सामाजिक, धार्मिक आणि सांस्कृतिक परंपरा आहेत. विविध समाजघटक येथे गुण्यागोविंदाने राहतात. काही गुन्हेगारांच्या कृत्यामुळे संपूर्ण शहराची प्रतिमा मलीन होऊ देणे अन्यायकारक ठरेल. गुन्हेगारांना जात, धर्म किंवा राजकीय रंग देण्याऐवजी त्यांच्यावर कायद्याप्रमाणे कठोर कारवाई होणे हाच योग्य मार्ग आहे.

आज गरज आहे ती एकजुटीची. नागरिक, व्यापारी, सामाजिक संस्था, पत्रकार, लोकप्रतिनिधी आणि प्रशासन यांनी एकत्र येऊन गुन्हेगारीविरोधात व्यापक जनआंदोलन उभे केले पाहिजे. सीसीटीव्ही नेटवर्क मजबूत करणे, रात्रीची गस्त वाढविणे, अवैध धंद्यांवर सातत्याने कारवाई करणे, युवकांसाठी क्रीडा आणि रोजगाराच्या संधी वाढविणे, तसेच नागरिकांचा पोलिसांवरील विश्वास अधिक दृढ करणे या उपाययोजना तातडीने राबविण्याची गरज आहे.

श्रीरामपूरची ओळख गुन्हेगारीने नव्हे, तर उद्योग, व्यापार, शिक्षण आणि सामाजिक सलोख्याने व्हावी, ही प्रत्येक नागरिकाची इच्छा आहे. प्रभू श्रीरामांच्या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या या शहरावर गुंडशाहीचा शिक्का बसू देणे ही येथील सज्जन नागरिकांची परंपरा नाही. म्हणूनच आता मौन सोडण्याची वेळ आली आहे.

आकाश दुबया यांच्या हत्येचा तपास जलदगतीने, निष्पक्षपणे आणि कोणाचाही मुलाहिजा न ठेवता पूर्ण झाला पाहिजे. या गुन्ह्यामागील सूत्रधार, मदतनीस आणि संबंधित सर्व दोषींना कठोर शिक्षा झाली, तरच कायद्यावरील जनतेचा विश्वास कायम राहील. त्याचबरोबर शहरातील संघटित गुन्हेगारी आणि अवैध धंद्यांविरुद्ध सातत्याने मोहीम राबविली गेली, तरच श्रीरामपूर खऱ्या अर्थाने सुरक्षित आणि विकासाभिमुख शहर म्हणून उभे राहील.

आजचा प्रश्न केवळ एका हत्येचा नाही; तो श्रीरामपूरच्या भवितव्याचा आहे. भीतीचे वातावरण स्वीकारायचे की कायद्याचे राज्य प्रस्थापित करायचे, हा निर्णय आता समाजालाच घ्यावा लागेल. कारण शांत, सुरक्षित आणि प्रगत श्रीरामपूर घडविण्याची जबाबदारी प्रशासनाइतकीच नागरिकांचीही आहे.