जिल्हा पोलीस अधीक्षक मुम्मका श्रीरामपूरात जाणून घेतल्या व्यथा

जिल्हा अधीक्षक मुम्मका सुदर्शन  जाणून घेतल्या श्रीरामपूरात व्यथा 

सपोर्ट।शिवाजी घाडगे 

अहिल्यानगर जिल्ह्याचे पोलीस अधीक्षक मुम्मका सुदर्शन यांनी शनिवारी श्रीरामपूर येथे 'नागरिकांशी संवाद साधत तक्रारी अडचणी, तक्रारी आणि कायदा-सुव्यवस्थेबाबतच्या समस्या प्रत्यक्ष जाणून घेतल्या. यावेळी शहरातील विविध भागांतील नागरिक, व्यापारी, सामाजिक कार्यकर्ते आणि विविध संघटनांच्या प्रतिनिधींनी उपस्थित राहून आपल्या तक्रारी व सूचना पोलीस अधीक्षकांसमोर मांडल्या.

हॉटेल व्यावसायिक आकाश दुबया यांच्या हत्येनंतर श्रीरामपूर शहरात गुन्हेगारीविरोधात मोठ्या प्रमाणावर संतापाची लाट उसळली होती. या घटनेनंतर शहरातील कायदा-सुव्यवस्थेबाबत अनेक प्रश्न उपस्थित झाले असून काही नागरिक व संघटनांनी गुन्हेगारांना स्थानिक पातळीवर मदत मिळत असल्याचे आरोपही केले आहेत. या पार्श्वभूमीवर नागरिकांमध्ये विश्वासाचे वातावरण निर्माण करण्यासाठी पोलीस अधीक्षक मुम्मका सुदर्शन यांनी हा नागरिक तक्रार दिवस आयोजित केला.

कर्तव्यदक्ष अधिकारी म्हणून ओळख असलेल्या पोलीस अधीक्षक मुम्मका सुदर्शन यांनी नागरिकांशी थेट संवाद साधत प्रत्येक तक्रार संयमाने ऐकून घेतली. नागरिकांनी कोणत्याही भीतीशिवाय आपल्या समस्या मांडाव्यात आणि पोलीस प्रशासनाशी थेट संवाद साधावा, हा या उपक्रमाचा प्रमुख उद्देश असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

श्रीरामपूरातील हॉटेल व्यावसायिक आकाश दुबया यांच्या निर्घृण हत्येनंतर संपूर्ण शहर हादरले. या घटनेने केवळ एका व्यावसायिकाचा जीव गेला नाही, तर शहरातील कायदा व सुव्यवस्थेबाबत नागरिकांच्या मनात निर्माण झालेली असुरक्षिततेची भावना उघड झाली. त्यानंतर शहरात सलग आंदोलने झाली, व्यापाऱ्यांनी बंद पाळला, विविध संघटनांनी मोर्चे काढले आणि गुन्हेगारांविरोधात कठोर कारवाईची मागणी केली. याच काळात काही पोलीस कर्मचाऱ्यांचे गुन्हेगारांशी कथित संबंध असल्याचे आरोपही सार्वजनिकपणे झाले. त्यामुळे नागरिकांच्या मनातील पोलीस दलावरील विश्वास काही प्रमाणात डळमळीत झाला, हे वास्तव नाकारता येणार नाही.

अशा संवेदनशील परिस्थितीत अहिल्यानगरचे जिल्हा पोलीस अधीक्षक मुम्मका सुदर्शन यांनी श्रीरामपूर येथे आयोजित केलेला 'नागरिक तक्रार दिवस' हा केवळ एक प्रशासकीय कार्यक्रम नव्हता, तर पोलीस आणि जनता यांच्यातील विश्वास पुनर्स्थापित करण्याचा प्रयत्न होता. वरिष्ठ पोलीस अधिकारी स्वतः नागरिकांसमोर बसून त्यांच्या अडचणी, तक्रारी आणि सूचना ऐकतात, ही लोकाभिमुख प्रशासनाची चांगली पद्धत आहे. मात्र, अशा कार्यक्रमांचे खरे यश हे फक्त तक्रारी स्वीकारण्यात नसून त्या तक्रारींवर वेळेत आणि प्रभावी कारवाई करण्यात आहे.

लोकशाहीत पोलीस हे केवळ कायद्याची अंमलबजावणी करणारे यंत्र नसून नागरिकांच्या सुरक्षिततेचे सर्वात महत्त्वाचे आधारस्तंभ आहेत. सामान्य माणूस पोलीस ठाण्यात जाताना घाबरू नये, तर त्याला न्याय मिळेल, संरक्षण मिळेल आणि त्याचे म्हणणे ऐकले जाईल, असा विश्वास असणे आवश्यक आहे. जेव्हा हा विश्वास कमी होतो, तेव्हा समाजात गुन्हेगारी वाढते आणि कायद्याची भीती कमी होते.

श्रीरामपूरमध्ये नागरिकांनी मांडलेल्या तक्रारीही याच वास्तवाकडे बोट दाखवतात. रात्रीच्या गस्तीची गरज, प्रमुख चौकांवर पोलीस बंदोबस्त, शाळा-महाविद्यालय परिसरातील सुरक्षा, सार्वजनिक ठिकाणी फिरत्या पथकांची नियुक्ती, महिलांच्या सुरक्षेसाठी प्रभावी उपाययोजना आणि सराईत गुन्हेगारांवर कठोर कारवाई अशा मागण्या नागरिकांनी केल्या. या मागण्या अवास्तव नाहीत; त्या प्रत्येक नागरिकाच्या सुरक्षित जीवनाच्या मूलभूत अपेक्षा आहेत.

जिल्हा पोलीस अधीक्षक मुम्मका सुदर्शन यांनी संबंधित अधिकाऱ्यांना रात्रीची गस्त वाढविणे, प्रमुख मार्गांवर पोलीस उपस्थिती वाढविणे, संशयितांवर लक्ष ठेवणे आणि गुन्हेगारांवर कठोर कारवाई करण्याचे निर्देश दिले आहेत. हे स्वागतार्ह आहे. परंतु निर्देश आणि प्रत्यक्ष अंमलबजावणी यामध्ये अनेकदा मोठी दरी निर्माण होते. त्यामुळे या सूचनांची काटेकोर अंमलबजावणी झाली, तरच नागरिकांचा विश्वास पुन्हा दृढ होईल.

आज अनेक गुन्हेगारांना कायद्याची भीती उरलेली नाही, अशी भावना समाजात वाढत आहे. काही ठिकाणी राजकीय पाठबळ, काही ठिकाणी आर्थिक ताकद आणि काही वेळा प्रशासनातील भ्रष्ट घटकांमुळे गुन्हेगारांचे मनोबल वाढते. अशा वेळी पोलीस यंत्रणेने कोणताही दबाव न स्वीकारता केवळ पुरावे आणि कायद्याच्या आधारे कारवाई करणे आवश्यक आहे. कायद्यापुढे सर्व समान आहेत, हा संदेश कृतीतून गेला पाहिजे.

पोलीस दलातील प्रामाणिक अधिकारी आणि कर्मचारी हे समाजाचे मोठे बळ आहेत. परंतु जर काही मोजक्या कर्मचाऱ्यांवर गुन्हेगारांशी संगनमताचे आरोप होत असतील, तर त्यांची निष्पक्ष चौकशी होणेही तितकेच आवश्यक आहे. दोषी कोणताही असो, त्याच्यावर कठोर कारवाई झाली तरच संपूर्ण पोलीस दलाची प्रतिमा उंचावते. चुकीचे कृत्य करणाऱ्यांचे संरक्षण करणे म्हणजे प्रामाणिक पोलीस अधिकाऱ्यांवरही अन्याय होय.

तक्रार दिवस हा केवळ एक दिवसापुरता कार्यक्रम न राहता तो सातत्याने राबविला गेला पाहिजे. प्रत्येक महिन्यात नागरिकांशी संवाद, व्यापारी संघटना, महिला संघटना, विद्यार्थी, ज्येष्ठ नागरिक आणि सामाजिक संस्थांसोबत बैठकांचे आयोजन झाले, तर अनेक प्रश्न गुन्हा घडण्यापूर्वीच सुटू शकतात. आधुनिक पोलीस व्यवस्था ही फक्त गुन्हा घडल्यानंतर कारवाई करणारी नसून गुन्हा होऊ न देणारी असावी.

श्रीरामपूरसारख्या वाढत्या शहरात सीसीटीव्ही यंत्रणा अधिक सक्षम करणे, रात्रीची गस्त वाढविणे, संवेदनशील भागांमध्ये विशेष पथके नियुक्त करणे, महिला सुरक्षा पथके सक्रिय करणे, सायबर गुन्ह्यांबाबत जनजागृती करणे आणि नागरिकांशी थेट संपर्क ठेवणे ही काळाची गरज आहे. तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवून गुन्हेगारांवर प्रभावी नियंत्रण ठेवता येऊ शकते.

नागरिकांचीही जबाबदारी कमी नाही. प्रत्येक घटनेत पोलीस प्रशासनावर टीका करण्यापेक्षा संशयास्पद हालचालींची माहिती वेळेवर देणे, गुन्हेगारांना सामाजिक पाठबळ न देणे आणि कायद्याला सहकार्य करणे हे प्रत्येकाचे कर्तव्य आहे. पोलीस आणि जनता यांच्यातील परस्पर विश्वास हा सुरक्षित समाजाचा पाया असतो.

जिल्हा पोलीस अधीक्षक मुम्मका सुदर्शन यांनी घेतलेला नागरिक तक्रार दिवस हा योग्य दिशेने टाकलेले महत्त्वाचे पाऊल आहे. मात्र या उपक्रमाचा खरा परिणाम तेव्हाच दिसेल, जेव्हा नागरिकांनी केलेल्या प्रत्येक तक्रारीवर वेळेत कारवाई होईल, गुन्हेगारांवर कठोर आणि निष्पक्ष कारवाई होईल, आणि श्रीरामपूरातील प्रत्येक नागरिकाला निर्भयपणे व्यवसाय, शिक्षण आणि दैनंदिन जीवन जगता येईल.

विश्वास हा शब्दांनी निर्माण होत नाही; तो कृतीतून निर्माण होतो. श्रीरामपूरातील नागरिकांना 

पोलीस अधीक्षक मुम्मका सुदर्शन यांचा सपोर्ट मिळाल्याच्या भावना संवादा दरम्यान होत्या तर पोलीस दलावरील वातावरण नेहमी पेक्षा वेगळे होते दरम्यान नागरिक 

आश्वासनांपेक्षा परिणामांची वाट पाहत आहेत. पोलीस प्रशासनाने ही अपेक्षा पूर्ण केली, तर केवळ एका शहराचाच नव्हे, तर संपूर्ण जिल्ह्याच्या कायदा व सुव्यवस्थेवरील विश्वास अधिक दृढ होईल.