मालक तो मालकच खरा मालक कोण

मालक तो मालकच… ‘खरा मालक’ 

रिपोर्ट घाडगे न्यूज।शिवाजी घाडगे 

महाराष्ट्राच्या राजकारणात ‘मालक’ हा शब्द केवळ मालकीहक्काचा नसतो—तो वलयाचा, वारशाचा आणि जनमानसावरच्या पकडीचा असतो. म्हणूनच आजचा प्रश्न कागदोपत्री नाही; तो भावनांचा आहे. शिवसेना नेमकी कोणाची? शिक्क्याची की स्मृतीची?

शिवसेना प्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी उभी केलेली शिवसेना ही फक्त एक पक्ष नव्हती; ती आक्रमक शैली, रस्त्यावर उतरलेला स्वाभिमान आणि ‘मातोश्री’केंद्रित निर्णयप्रक्रियेची राजकीय शाळा होती. त्या व्यक्तिमत्त्वाने पक्षाला जे वलय दिले, ते आजही राज्याच्या राजकारणावर सावली टाकते. म्हणूनच त्यांच्या जाण्यानंतरचा प्रश्न“पुढे काय?”—हा केवळ संघटनात्मक नव्हता; तो भावनिक होता.

पक्ष प्रमुख उध्दव ठाकरे यांच्या नेतृत्वाखाली शिवसेनेने प्रथम भाजपासोबत सत्ता घेतली, नंतर वेगळा मार्ग स्वीकारत काँग्रेस-राष्ट्रवादीसोबत सरकार स्थापन केले. ही चाल परंपरेपासून विचलन होती की काळाची गरज यावर मतभेद झाले; पण इतके मात्र खरे की सत्तेचे गणित बदलले. त्यानंतरचे बंड, सत्तांतर आणि ‘गुवाहाटी मार्गे’ रंगलेले राजकीय नाट्य यांनी शिवसेनेचे दोन तुकडे केले.

तेव्हाचे मूख्यमंत्री व अत्ताचे उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील गट सत्तेत आला; त्यांच्याकडे सत्ता, शिक्का आणि सरकारी यंत्रणा आहे. पण प्रश्न अजूनही भिरभिरतो—खरे वजन कुणाचे? कारण सत्ता म्हणजे मालकी नव्हे; ती तात्पुरती तिजोरी असते. वारसा म्हणजे भावनिक गुंतवणूक; ती पिढ्यान्पिढ्या चालते.

अलीकडील सर्वपक्षीय श्रद्धांजली सभेत घडलेला प्रसंग याच समीकरणाला अधोरेखित करतो. सत्ताधाऱ्यांची उपस्थिती औपचारिक होती; पण एका तरुण नेत्याने आपला ‘बाज’ वेगळाच ठेवला. अदित्य ठाकरे जागेवरच बसले इशारा शब्दांपेक्षा कृतीतून दिला जातो, हे त्यांनी दाखवून दिले. समझने वाले को इशारा काफी होता है!

एकेकाळी निर्णयांसाठी साऱ्यांना ‘मातोश्री’वर जावे लागे. आज सत्ता मंत्रालयात असली, तरी ‘ठाकरे’ नावाचे वलय राजकीय चर्चेच्या केंद्रस्थानी आहे. मालक बदलू शकतो, सत्तेचे पत्ते फेरफार होऊ शकतात; पण ब्रँड, प्रतिमा आणि भावनिक ओळख इतक्या सहज बदलत नाहीत.

यातच मनसे अध्यक्ष राज ठाकरे  यांचे विधानही लक्षवेधी ठरते राजकारणात दारे उघडी ठेवण्याची भाषा वेगळी असते; पण जनमानसातील ‘वारसा’ वेगळा असतो. प्रश्न हा नाही की कोण कोणाला भेटते; प्रश्न हा आहे की जनतेच्या मनात कोण बसते.

शेवटी निर्णायक प्रश्न असा शिवसेना ही न्यायालयीन कागदांची मालकी आहे की जनमानसातील ओळख? शिक्का एका गटाकडे असू शकतो; पण इतिहास, प्रतीक आणि स्मृती कुणाकडे आहेत, यावरच खरी लढाई ठरणार आहे.

उपरोधिक तुलना करायची तर उद्योगविश्वात ‘कोण मोठा?’ यापेक्षा ‘कोण प्रभावी?’ हा प्रश्न महत्त्वाचा ठरतो. तसेच येथेही—महाराष्ट्राच्या राजकारणात ‘मालक’ तोच, ज्याच्याकडे सत्ता आहे किंवा ज्याच्याकडे लोकांची नाळ आहे. आज ही दोन्ही समीकरणे वेगवेगळ्या तळहातांवर दिसतात.

म्हणूनच अंतिम उत्तर अद्याप धूसर आहे. कदाचित काळच ठरवेल—शिवसेनेचा खरा मालक शिक्क्याचा आहे की स्मृतीचा. पण एक गोष्ट निर्विवाद: महाराष्ट्राच्या राजकारणात ‘ठाकरे’ हे नाव अजूनही वलय, वारसा आणि वाद यांच्या केंद्रस्थानी आहे. आणि राजकारणात, मालक तोच जो लोकांच्या मनावर राज्य करतो.