दोन्ही दादांवर भाजपाचा भरोसा नाय काय

दोन्ही दादांवर भाजपचा भरोसा नाय का?

राजरंग।शिवाजी घाडगे 

जलतरण तलावाच्या उद्घाटनात गळाभेट; राजकीय अस्वस्थतेवर मात्र पडदा किती दिवस?

राजकारणात एखादा साधा कार्यक्रमही अनेकदा मोठे राजकीय संकेत देऊन जातो. देवळाली प्रवरा येथील जलतरण तलावाच्या उद्घाटनाच्या निमित्ताने लोणीचे दादा आणि देवळालीचे दादा एकमेकांच्या गळ्यात गळा घालून भावूक झाले. दोघांच्या या गळाभेटीने उपस्थितांचे लक्ष वेधून घेतले आणि त्यानंतर राजकीय वर्तुळात चर्चेला उधाण आले. ही केवळ जिव्हाळ्याची भेट होती की त्यामागे दोन्ही दादांच्या सध्याच्या राजकीय अस्वस्थतेची छाया होती, असा प्रश्न आता विचारला जात आहे.

दोन्ही दादा भाजपशी निष्ठावान असल्याचे सातत्याने सांगत आले आहेत. मात्र पक्षाशी असलेली निष्ठा आणि पक्षाच्या सत्ताकारणात मिळणारे स्थान या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. गेल्या काही वर्षांत पक्षाच्या राजकारणात झालेल्या बदलांकडे पाहिले, तर दोन्ही दादांना अपेक्षित राजकीय वजन मिळत आहे का, याबाबत त्यांच्या समर्थकांमध्येच कुजबुज सुरू झाली आहे.

देवळालीच्या दादांचा राजकीय प्रवास पाहिला, तर पवार कुटुंबीयांशी त्यांचे अत्यंत जवळचे संबंध राहिले आहेत. मात्र या संबंधांचा राजकीय फायदा घेऊन त्यांनी कधी पवारांच्या पक्षात प्रवेश केला नाही. त्यांनी आपली राजकीय निष्ठा भाजपशी जोडून ठेवली. महाराष्ट्राच्या राजकारणात सत्तेची समीकरणे सतत बदलत असताना त्यांनी आपली भूमिका बदलली नाही, ही बाब त्यांच्या समर्थकांकडून आवर्जून सांगितली जाते.

एक काळ असा होता की पवार सत्तेत असताना देवळालीच्या दादांना अनपेक्षितपणे सत्तेच्या राजकारणातील लाभ मिळाले. मात्र गेल्या दशकभरात भाजपचे राज्य आणि केंद्रातील राजकीय वर्चस्व वाढले. त्यामुळे भाजपशी असलेली निष्ठा आपल्याला भविष्यात मोठे राजकीय स्थान मिळवून देईल, अशी अपेक्षा त्यांच्या समर्थकांना होती. पण अलीकडच्या घडामोडींकडे पाहिल्यास ही अपेक्षा पूर्ण झालेली दिसत नाही, अशी भावना आता व्यक्त होत आहे.

विशेषतः अलीकडे झालेल्या विधान परिषद निवडणुकीच्या राजकारणाने देवळालीच्या दादांच्या समर्थकांना धक्का बसला. पक्षाशी दीर्घकाळ निष्ठा ठेवूनही संधी मिळाली नाही, अशी त्यांची भावना आहे. दुसरीकडे राष्ट्रवादी काँग्रेसमधून भाजपमध्ये आलेल्या प्राजक्त तनपुरे यांना विधान परिषदेवर संधी मिळाली. विवेक कोल्हे यांनाही राजकीय स्थान मिळाले. त्यामुळे जुन्या निष्ठावंतांच्या तुलनेत नव्याने आलेल्यांना अधिक वेगाने संधी मिळत असल्याची चर्चा भाजपच्या स्थानिक राजकारणात सुरू झाली आहे.

यातूनच एक प्रश्न निर्माण होतो—पक्षाला जुन्या निष्ठावंतांपेक्षा नव्या राजकीय समीकरणांची अधिक गरज आहे का? की प्रत्येक नेत्यासाठी पक्षाने वेगळी रणनीती आखली आहे? याचे उत्तर भाजपच्या वरिष्ठ नेतृत्वाकडेच आहे. मात्र स्थानिक पातळीवर त्याचे पडसाद उमटत आहेत, हे नाकारता येणार नाही.

लोणीच्या दादांची परिस्थितीही फार वेगळी नाही. दक्षिण अहिल्यानगरच्या राजकारणात प्रभाव राखलेल्या या नेत्यांना लोकसभा निवडणुकीतील पराभवाने मोठा धक्का बसला. त्यांच्या समर्थकांच्या मनात आजही या पराभवाचे शल्य आहे. निवडणुकीत विजय मिळाला असता, तर केंद्रातील सत्तेच्या राजकारणात मोठी संधी मिळू शकली असती, अशी अपेक्षा होती. केंद्रात प्रभावी पद मिळण्याच्या शक्यतेवरही राजकीय चर्चा होती. मात्र निवडणुकीच्या निकालाने या सर्व अपेक्षांना धक्का बसला.

या पराभवानंतर दक्षिण अहिल्यानगरच्या राजकारणात समीकरणे अधिक गुंतागुंतीची झाली आहेत. राष्ट्रवादी काँग्रेसचे मोठे साहेब पुन्हा सक्रिय झाले  विद्यमान खासदार यांची ताकद वाढली, तर दक्षिणेतील राजकीय गड राखणे भाजपसाठी सोपे राहणार नाही. त्यामुळे लोणीच्या दादांसमोर केवळ पक्षातील स्थानाचा प्रश्न नाही, तर मतदारसंघातील स्वतःचा प्रभाव टिकवण्याचेही आव्हान आहे.

याच पार्श्वभूमीवर देवळाली प्रवरा येथील जलतरण तलावाचे उद्घाटन आणि त्यावेळी दोन्ही दादांची झालेली गळाभेट महत्त्वाची ठरते. लोणीच्या दादांनी देवळालीच्या दादांच्या पक्षनिष्ठेचा उल्लेख केला. त्यांचे भाऊही पक्षाशी एकनिष्ठ असल्याचे सांगत  देवळालीच्या दादा ला पक्ष  मोकळे सोडणार नाही, असा विश्वास व्यक्त केला. त्यांच्या या वक्तव्याचा राजकीय अर्थ लावला जात आहे.

देवळालीच्या दादांना आगामी काळात पक्षाकडून एखादी महत्त्वाची जबाबदारी मिळणार का? शिर्डीतील साई संस्थानच्या अध्यक्षपदासारखी जबाबदारी त्यांच्याकडे सोपवली जाणार का? की पक्षाच्या संघटनात्मक राजकारणात त्यांना वेगळी भूमिका दिली जाणार? याबाबत सध्या अधिकृत काहीही स्पष्ट झालेले नाही. त्यामुळे अशा शक्यतांना केवळ राजकीय चर्चेच्या चौकटीतच पाहणे योग्य ठरेल.

मात्र या संपूर्ण प्रकरणातील आणखी एक मुद्दा लक्षवेधी आहे. तनपुरे साखर कारखाना लोणीच्या दादांच्या ताब्यात असताना लोणीचे दादा देवळालीत फारसे सक्रियपणे फिरकले नाहीत, अशी स्थानिक राजकीय चर्चा आहे. आता मात्र दोन्ही दादा एकमेकांच्या जवळ आलेले दिसत आहेत. सार्वजनिक कार्यक्रमात परस्परांविषयी आत्मीयता व्यक्त होत आहे. या बदलामागे केवळ व्यक्तिगत संबंध आहेत की आगामी राजकारणाचा विचार आहे, याची उत्सुकता आहे.

राजकारणात जवळीक आणि दुरावा हे कायमचे नसतात. सत्तेची समीकरणे बदलली की कालचे विरोधक आजचे सहकारी होऊ शकतात आणि कालचे सहकारी उद्याचे प्रतिस्पर्धी ठरू शकतात. त्यामुळे दोन्ही दादांची सध्याची जवळीक भविष्यात कोणत्या राजकीय रूपात पुढे येते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.

लोणीच्या दादांनी आपण स्पष्ट बोलतो म्हणून टीकेचे धनी होत असल्याचे सांगितले. हे विधान केवळ स्पष्टीकरण होते की त्यामागे पक्षांतर्गत नाराजीचा सूर होता, यावरही चर्चा सुरू आहे. राजकारणात स्पष्ट बोलण्याची किंमत मोजावी लागते, हे सर्वांनाच माहीत आहे. मात्र आपल्या राजकीय अपयशावर पडदा टाकण्यासाठी किंवा समर्थकांना एकत्र ठेवण्यासाठी अशी वक्तव्ये केली जातात का, हाही प्रश्न विचारला जात आहे.

दुसरीकडे देवळालीच्या दादांसमोरही अनेक प्रश्न आहेत. वर्षानुवर्षे भाजपशी निष्ठा ठेवूनही अपेक्षित राजकीय पद मिळाले नाही, तर पुढे काय? पक्षाने त्यांना एखादी महत्त्वाची जबाबदारी दिली तर त्यांच्या समर्थकांचा उत्साह वाढेल. मात्र पुन्हा संधी हुकली, तर त्यांच्या राजकीय गोटात नाराजी निर्माण होण्याची शक्यता नाकारता येणार नाही.

आजच्या राजकारणात केवळ निष्ठा पुरेशी राहत नाही. निवडणूक जिंकण्याची क्षमता, सामाजिक समीकरणांवरील पकड, संघटनात्मक ताकद, पक्षाला मिळणारा राजकीय फायदा आणि बदलत्या परिस्थितीनुसार भूमिका घेण्याची क्षमता यांनाही तितकेच महत्त्व आहे. त्यामुळे जुन्या निष्ठावंतांना डावलून नव्यांना संधी मिळतेय, अशी भावना निर्माण झाली तर त्यातून पक्षांतर्गत अस्वस्थता वाढू शकते.

दोन्ही दादांच्या बाबतीत सध्या नेमके हेच चित्र आहे का, हा प्रश्न मात्र अनुत्तरित आहे. एकीकडे दोघेही सत्ताधारी पक्षाच्या छत्राखाली आहेत; दुसरीकडे अपेक्षित राजकीय पद आणि प्रभावाबाबत प्रश्नचिन्ह आहे. म्हणजेच सत्ता जवळ असूनही सत्तेतील वाटा किती, हा मूलभूत प्रश्न आहे.

दक्षिण अहिल्यानगरच्या आगामी राजकारणासाठी पुढील काळ अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे. लोकसभा निवडणुकीतील धक्क्यानंतर लोणीच्या दादांना आपला राजकीय प्रभाव पुन्हा सिद्ध करावा लागेल. देवळालीच्या दादांनाही पक्षातील आपली निष्ठा आणि स्थान यांचे राजकीय भांडवल करावे लागेल. दोघांनाही आपल्या समर्थकांना सक्रिय ठेवावे लागेल आणि पक्षाच्या वरिष्ठ नेतृत्वाचा विश्वास कायम राखावा लागेल.

यामुळेच जलतरण तलावाच्या उद्घाटनाच्या कार्यक्रमात झालेली गळाभेट ही केवळ दोन व्यक्तींमधील भावनिक क्षण म्हणून दुर्लक्षित करता येणार नाही. राजकारणात सार्वजनिक व्यासपीठावरील प्रत्येक शब्द, प्रत्येक भेट आणि प्रत्येक देहबोलीला अर्थ असतो. या गळाभेटीतून दोन्ही दादांनी एकमेकांना राजकीय आधार दिला की भविष्यातील नव्या समीकरणांची बीजे पेरली, हे पुढील काळात स्पष्ट होईल.

सध्या मात्र प्रश्न एकच आहे—भाजपला दोन्ही दादांच्या निष्ठेवर पूर्ण भरोसा आहे का, की पक्षाने नव्या राजकीय समीकरणांमध्ये त्यांच्यासाठी वेगळी भूमिका निश्चित केली आहे?

देवळालीच्या दादांचे पुढील राजकीय पुनर्वसन कुठे होणार, लोणीच्या दादांची दक्षिणेतील राजकीय वाटचाल कोणत्या दिशेने जाणार आणि दोघांची सध्याची जवळीक आगामी निवडणुकांमध्ये कोणते रूप धारण करणार, याचे उत्तर सध्या तरी काळाच्या गर्भात आहे. मात्र एवढे निश्चित—दोन्ही दादांची गळाभेट झाली असली, तरी त्यांच्या मनातील राजकीय प्रश्न अजून सुटलेले नाहीत.

नगर मनमाड राष्ट्रीय महामार्ग पूर्ण होण्याचा प्रश्न सत्ताधाऱ्यांना महत्वाचा वाटत नाही तेवढेच दोन्ही दादा च्या राजकीय भवितव्य चा कारण या रस्त्याचे काम दहा वर्षांत पूर्ण न झाल्याने अनेक जणांना प्राण गमवावे लागले आहेत मात्र लोणी चे दादा मात्र उठून सुटून कोणी मोबाईल वर टाकतोय व त्यांनी देवळालीच्या दादाला सोशल मीडिया पासून दुर राहायचा सल्ला दिला म्हणजे कोंबड्याने बाग दिला नाहीतर सुर्य उगवणार नाही या सारखेच