जलसंधारण सप्ताहातून जलसाक्षर अभियान

जलसंधारण सप्ताहातून ‘जलसाक्षर’ अहिल्यानगरचा संकल्प 

 । विशेष प्रतिनिधी।

पाणी ही जीवनाची मूलभूत गरज असून भविष्यातील पाणीटंचाईवर मात करण्यासाठी जलसंधारण आणि पाणी बचतीची लोकचळवळ उभी करण्याचा संकल्प अहिल्यानगर जिल्ह्यात करण्यात आला. महाराष्ट्र शासनाच्या मृद व जलसंधारण विभागाच्या संकल्पनेतून माजी मुख्यमंत्री स्व. सुधाकरराव नाईक यांच्या जयंतीनिमित्त १५ ते २१ ऑगस्ट २०२६ या कालावधीत राज्यभर जलसंधारण सप्ताह साजरा करण्यात येत आहे. या सप्ताहाला शनिवारी अहिल्यानगर जिल्ह्यात उत्साहपूर्ण वातावरणात सुरुवात झाली.

स्वातंत्र्यदिनाच्या कार्यक्रमाचे औचित्य साधून पालकमंत्री डॉ. राधाकृष्ण विखे पाटील यांच्या हस्ते जलसंधारण सप्ताहाच्या लोगोचे अनावरण करण्यात आले. यावेळी उपस्थित अधिकारी, कर्मचारी आणि नागरिकांना जलसंधारणाची शपथ देण्यात आली. पाण्याचे महत्त्व, जलसाठ्यांचे संवर्धन आणि उपलब्ध पाण्याचा काटकसरीने वापर याबाबत समाजामध्ये व्यापक जनजागृती करून ‘जलसाक्षर’ समाज निर्माण करण्याचा निर्धार यावेळी व्यक्त करण्यात आला.

विविध उपक्रमांतून जलजागृती

जलसंधारण सप्ताहाच्या कालावधीत जिल्ह्यात विविध जनजागृतीपर तसेच लोकसहभागात्मक उपक्रमांचे आयोजन करण्यात येणार आहे. विशेषतः शाळा व महाविद्यालयांमध्ये विद्यार्थ्यांचा सहभाग वाढविण्यावर भर दिला जाणार आहे. जलसंधारण विषयावर निबंध लेखन, चित्रकला, पोस्टर निर्मिती आणि वादविवाद स्पर्धा घेण्यात येणार आहेत.

याशिवाय जलपूजन, वृक्षारोपण, जलस्रोत स्वच्छता, पाणी बचतीबाबत जनजागृती आणि जलसंधारणाच्या विविध उपाययोजनांची माहिती देणारे कार्यक्रम आयोजित करण्यात येणार आहेत. या उपक्रमांच्या माध्यमातून विद्यार्थी, युवक, महिला, शेतकरी तसेच सर्वसामान्य नागरिकांना जलसंधारणाच्या चळवळीत सहभागी करून घेण्याचा प्रशासनाचा प्रयत्न आहे.

पावसाच्या पाण्याचे नियोजन आवश्यक

पावसाचे पाणी वाहून जाऊ न देता त्याचा जास्तीत जास्त वापर आणि जमिनीत पुनर्भरण होण्यासाठी जलसंधारणाच्या उपाययोजना प्रभावीपणे राबविणे आवश्यक आहे. मृद व जलसंधारणाच्या माध्यमातून मातीची धूप रोखणे, जलसाठ्यांची क्षमता वाढविणे, भूजलपातळी टिकविणे तसेच शेती आणि पिण्याच्या पाण्याची उपलब्धता वाढविणे शक्य आहे.

पाणी संवर्धन ही केवळ शासनाची जबाबदारी नसून प्रत्येक नागरिकाचे कर्तव्य आहे. पाण्याचा अपव्यय टाळणे, घरगुती पाणी वापरात काटकसर करणे, पावसाचे पाणी साठवणे, जलस्रोतांचे संरक्षण करणे आणि वृक्षारोपणाला प्रोत्साहन देणे या बाबींमध्ये नागरिकांचा सक्रिय सहभाग आवश्यक असल्याचे प्रशासनाकडून स्पष्ट करण्यात आले.

२१ ऑगस्टला ‘महा वॉकेथॉन—वॉक फॉर वॉटर’

जलसंधारण सप्ताहाचा प्रमुख जनजागृतीपर उपक्रम म्हणून २१ ऑगस्ट २०२६ रोजी जिल्हा मुख्यालयी ‘महा वॉकेथॉन—वॉक फॉर वॉटर’ आयोजित करण्यात आली आहे. ‘माती वाचवा, पाणी वाचवा, उद्याचे भविष्य सुरक्षित करा’ हा संदेश घेऊन आयोजित करण्यात येणाऱ्या या वॉकेथॉनमध्ये नागरिक, विद्यार्थी, युवक, स्वयंसेवी संस्था, अधिकारी-कर्मचारी आणि विविध सामाजिक संघटनांनी सहभागी व्हावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

जलसंधारणाचा संदेश केवळ एका सप्ताहापुरता मर्यादित न राहता तो प्रत्येक गाव, वाडी-वस्ती आणि घरापर्यंत पोहोचविणे आवश्यक आहे. ‘पाणी वाचवा—भविष्य वाचवा’ हा संदेश जनमानसात रुजवून जलसाक्षर अहिल्यानगर घडविण्यासाठी प्रशासनासोबत नागरिकांनीही सक्रिय सहभाग नोंदवावा, असे आवाहन जिल्हा प्रशासनाने केले आहे.

मान्यवरांची उपस्थिती

या कार्यक्रमास महापौर ज्योती गाडे, जिल्हाधिकारी डॉ. पंकज आशिया, मुख्य कार्यकारी अधिकारी आनंद भंडारी, पोलिस अधीक्षक मुमक्का सुदर्शन, निवासी उपजिल्हाधिकारी दादासाहेब गीते, जिल्हा जलसंधारण अधिकारी पांडुरंग गायसमुद्रे यांच्यासह विविध विभागांचे अधिकारी, कर्मचारी आणि नागरिक उपस्थित होते.