शिर्डीत साईबाबांच्या समाधीचे पावित्र्य राखा
शिर्डीत साईबाबांच्या समाधीचे पावित्र्य राखा
श्रध्दा।शिवाजी घाडगे
शिर्डी हे केवळ महाराष्ट्रातील एक गाव नाही, तर ते जगभरातील कोट्यवधी साईभक्तांच्या श्रद्धेचे, विश्वासाचे आणि अध्यात्माचे केंद्र आहे. "श्रद्धा" आणि "सबुरी" हा साईबाबांनी दिलेला संदेश आजही लाखो भाविकांच्या जीवनाला दिशा देतो. देश-विदेशातून येणारे भक्त साईबाबांच्या समाधीचे दर्शन घेण्यासाठी तासनतास रांगेत उभे राहतात. त्यांच्या मनात एकच भावना असते बाबांचे दर्शन घ्यायचे, त्यांच्या चरणी माथा टेकवायचा आणि मनातील दुःख, वेदना व आशा त्यांच्या चरणी अर्पण करायच्या.
मात्र, गेल्या काही दिवसांत शिर्डीत घडलेल्या काही घटनांनी साईभक्तांच्या मनात गंभीर प्रश्न निर्माण केले आहेत. मंदिर परिसरातील सुरक्षा व्यवस्था, समाधीचे पावित्र्य, विशेष व्यक्तींना मिळणारी वागणूक आणि संस्थानचा कारभार यावर चर्चा सुरू झाली आहे. या प्रश्नांकडे भावनेने नव्हे, तर जबाबदारीने पाहण्याची गरज आहे.
अलीकडे मंदिर परिसरात एका महिलेवर जीवघेणा हल्ला झाल्याची घटना घडली. ज्या ठिकाणी लाखो भक्त स्वतःला सुरक्षित समजतात, त्या परिसरात अशी घटना घडणे ही अत्यंत चिंताजनक बाब आहे. मंदिर परिसरात सर्वत्र सुरक्षा रक्षक, पोलीस, सीसीटीव्ही कॅमेरे आणि तपासणी व्यवस्था असूनही अशा प्रकारची घटना घडते, याचा अर्थ सुरक्षा व्यवस्थेत काहीतरी गंभीर त्रुटी आहे का, हा प्रश्न उपस्थित होतो.
मंदिरात येणाऱ्या प्रत्येक भक्ताची तपासणी केली जाते. सामान्य भाविकांना अनेक नियमांचे पालन करावे लागते. मग अशा परिस्थितीत एखादा समाजकंटक मंदिर परिसरात शस्त्र घेऊन कसा पोहोचतो? सुरक्षा व्यवस्था नेमकी कोणासाठी आहे? भक्तांचे संरक्षण करण्यासाठी की केवळ शिस्त राखण्यासाठी? या प्रश्नांची उत्तरे संस्थान आणि प्रशासनाने स्पष्टपणे द्यायला हवीत.
याच दरम्यान, अभिनेता संजय मिश्रा यांच्या चित्रीकरणाशी संबंधित काही दृश्ये सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात व्हायरल झाली. या दृश्यांमध्ये ते साईबाबांच्या समाधीजवळ किंवा समाधीवर बसल्याचे दिसत असल्याचा दावा अनेकांनी केला. या घटनेमुळे भक्तांमध्ये तीव्र नाराजी व्यक्त झाली. जर चित्रीकरणासाठी विशेष परवानगी देण्यात आली असेल, तर त्या परवानगीचे स्वरूप काय होते? समाधीचे पावित्र्य जपत चित्रीकरण झाले का? सामान्य भक्तांना ज्या ठिकाणी स्पर्श करण्याची किंवा जवळ जाण्याची परवानगी नसते, त्या ठिकाणी कलाकारांना विशेष सवलत का दिली गेली? हे प्रश्न नैसर्गिक आहेत.
साईबाबांच्या समाधीसमोर सामान्य भक्तांसाठी काचेचे संरक्षण आहे. भाविकांना दूरून दर्शन घ्यावे लागते. अनेकांना समाधीजवळ काही क्षण उभे राहण्याचीही संधी मिळत नाही. सुरक्षा कर्मचारी पुढे सरकण्यास सांगतात. अशा परिस्थितीत जर विशेष व्यक्तींना वेगळे नियम लागू होत असतील, तर भक्तांच्या मनात अन्यायाची भावना निर्माण होणे स्वाभाविक आहे.
साईबाबांनी कधीही श्रीमंत-गरीब, मोठा-लहान किंवा सामान्य-प्रतिष्ठित असा भेद केला नाही. त्यांच्या दारात सर्वजण समान होते. मग आज त्यांच्या मंदिरात समानतेचा हा सिद्धांत का दिसत नाही? श्रद्धा ही समान असते; मग नियम वेगळे का?
समाधीवर कायम उपस्थित असणाऱ्या कर्मचाऱ्यांच्या भूमिकेचाही पुनर्विचार होणे आवश्यक आहे. पूजा-अर्चा पूर्ण झाल्यानंतर भाविकांना काही क्षण शांतपणे दर्शन घेता येईल, अशी व्यवस्था करता येऊ शकते. प्रत्येक भक्त साईबाबांकडे काहीतरी मागण्यासाठी येत नाही; अनेक जण फक्त मन मोकळे करण्यासाठी येतात. त्या काही क्षणांत भक्त आणि बाबा यांच्यातील आध्यात्मिक संवाद महत्त्वाचा असतो. त्या पवित्र क्षणात अनावश्यक गडबड किंवा अडथळे टाळले गेले पाहिजेत.
शिर्डी साईबाबा संस्थान हे देशातील सर्वाधिक उत्पन्न असलेल्या धार्मिक संस्थांपैकी एक आहे. कोट्यवधी रुपयांच्या देणग्या येथे भक्त स्वेच्छेने अर्पण करतात. ही देणगी केवळ पैशांची नसते; ती श्रद्धेची ठेव असते. त्यामुळे संस्थानची जबाबदारी अधिक मोठी आहे.
अन्नछत्रात दररोज हजारो भाविक महाप्रसाद ग्रहण करतात. या महाप्रसादाचा दर्जा, स्वच्छता, पोषणमूल्य आणि व्यवस्थापन हे सर्वोच्च दर्जाचे असणे आवश्यक आहे. प्रसादातील लाडू असो, भोजन असो किंवा पिण्याचे पाणीप्रत्येक गोष्ट भक्तांच्या विश्वासाला साजेशी असली पाहिजे. खर्च कमी करण्याच्या नावाखाली दर्जाशी तडजोड होऊ नये.
संस्थानच्या विश्वस्तांवरही मोठी जबाबदारी आहे. केवळ बैठका, आर्थिक निर्णय किंवा विकासकामे पुरेशी नाहीत. मंदिरातील शिस्त, भक्तांच्या भावना, सुरक्षा, पारदर्शकता आणि पावित्र्य यावरही तितक्याच गांभीर्याने लक्ष दिले गेले पाहिजे. श्रद्धा टिकवणे ही कोणत्याही धार्मिक संस्थेची सर्वात मोठी जबाबदारी असते.
शिर्डीत येणारा प्रत्येक भक्त आपले सुख-दुःख घेऊन येतो. तो देवाकडे आशेने पाहतो. जर मंदिर परिसरात रक्त सांडत असेल, गुन्हेगारी घडत असेल किंवा व्यवस्थापनाविषयी प्रश्न निर्माण होत असतील, तर त्याचा परिणाम केवळ संस्थानच्या प्रतिमेवर होत नाही, तर लाखो भक्तांच्या श्रद्धेवरही होतो.
आज गरज आहे ती पारदर्शकतेची. मंदिर परिसरातील प्रत्येक गंभीर घटनेची निष्पक्ष चौकशी झाली पाहिजे. सुरक्षा व्यवस्थेतील त्रुटी दूर केल्या पाहिजेत. चित्रीकरण, विशेष परवानग्या किंवा इतर संवेदनशील निर्णयांबाबत स्पष्ट धोरण जाहीर केले पाहिजे. कोणासाठीही वेगळे नियम नसावेत. साईबाबांच्या दरबारात समानतेचा संदेश प्रत्यक्ष कृतीतून दिसला पाहिजे.
शिर्डी हे जगाचे श्रद्धास्थान आहे. या पवित्र भूमीची प्रतिष्ठा टिकवणे ही केवळ संस्थानची नाही, तर प्रशासन, कर्मचारी आणि समाजाचीही सामूहिक जबाबदारी आहे. साईबाबांच्या समाधीचे पावित्र्य, भक्तांची सुरक्षा आणि त्यांच्या श्रद्धेचा सन्मान यामध्ये कोणतीही तडजोड होऊ नये.
साईबाबांनी दिलेला संदेश आजही तितकाच महत्त्वाचा आहे—"श्रद्धा आणि सबुरी." परंतु या श्रद्धेचे रक्षण करणे आणि त्या विश्वासाला तडा जाऊ न देणे ही जबाबदारी आता साई संस्थान आणि संबंधित यंत्रणांनी अधिक प्रभावीपणे पार पाडली पाहिजे. कारण भक्तांचा विश्वास एकदा डळमळीत झाला, तर तो पुन्हा मिळवणे अत्यंत कठीण असते. शिर्डीची ओळख केवळ भव्य मंदिरामुळे नाही, तर लाखो भक्तांच्या अखंड विश्वासामुळे आहे. त्या विश्वासाचे संरक्षण करणे हेच खरे साईसेवेचे कार्य ठरेल.
चांगला मुद्दा उपस्थित केला आहे. संस्थान म्हणजे श्री साई बाबांच्या नावाखाली बक्कळ पैसे कमावण्याचे स्थान आहे. सुरक्षेच्या नावाखाली सुद्धा पैसा कमाई चालू आहे. चप्पल ठेवणे, मोबाईल ठेवणे साठी पण भक्तांना पैसे द्यावे लागतात.
ReplyDelete