येने केने मार्गाने गुन्हेगार सुटता कामा नये कायद्याचा कठोर बडगा हवा

"येन-केन प्रकारेण गुन्हेगार सुटता कामा नयेत कायद्याचा कठोर बडगा हवा!"

स्पेशल रिपोर्ट।शिवाजी घाडगे 

श्रीरामपूर शहरातील हॉटेल व्यावसायिक आकाश दुबया यांच्या निर्घृण हत्येला अकरा दिवस पूर्ण झाले आहेत. अवघ्या तीस वर्षांच्या तरुणाची भरदिवसा हत्या होते आणि त्यानंतर संपूर्ण शहरात भीती, अस्वस्थता व संतापाचे वातावरण निर्माण होते. एका कुटुंबाचा आधार हिरावून घेणारी ही घटना केवळ एका व्यक्तीच्या हत्येपुरती मर्यादित नाही, तर ती शहरातील वाढत्या गुन्हेगारीचे आणि कायदा-सुव्यवस्थेसमोरील गंभीर आव्हानाचे प्रतीक बनली आहे. आज श्रीरामपूरातील व्यापारी, उद्योजक आणि सामान्य नागरिक स्वतःच्या सुरक्षिततेबाबत प्रश्न विचारू लागले आहेत. दहशतीच्या सावटाखाली व्यवसाय करावा लागणे ही कोणत्याही प्रगत शहरासाठी लाजिरवाणी बाब आहे.

एकेकाळी गुन्हेगारांना कायद्याचा धाक वाटायचा. पोलिसांचा दरारा होता. गुन्हेगारांना आश्रय देणाऱ्यांनाही कायद्याची भीती वाटत होती. मात्र आज परिस्थिती बदलत असल्याची भावना नागरिकांमध्ये निर्माण झाली आहे. "येन-केन प्रकारेण गुन्हेगार सुटता कामा नयेत" असे ठामपणे सांगण्याची हिंमत आज किती जणांमध्ये उरली आहे? उलट गुन्हेगारांशी हातमिळवणी करणारे, त्यांना संरक्षण देणारे आणि त्यांच्या बळावर स्वतःचे स्वार्थ साधणारे घटक समाजात वाढत असल्याचा आरोप नागरिक खुलेपणाने करू लागले आहेत. ही भावना खरी असो वा गैरसमज, ती निर्माण होणे हेच प्रशासनासाठी धोक्याचे संकेत आहेत.

आकाश दुबया हत्या प्रकरणानंतर श्रीरामपूर शहर पोलीस ठाण्याचे चित्र पूर्णपणे बदलले आहे. गेल्या दहा दिवसांपासून वरिष्ठ अधिकाऱ्यांची सततची वर्दळ, पोलीस ठाण्यातील कडक शिस्त, येणाऱ्या-जाणाऱ्यांची काटेकोर नोंद, प्रत्येक हालचालीवर ठेवलेली नजर आणि शहरात वाढविण्यात आलेला पोलीस बंदोबस्त या सर्व गोष्टी परिस्थितीचे गांभीर्य दर्शवतात. पोलीस ठाण्याबाहेर उभ्या असलेल्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या वाहनांच्या रांगा, महात्मा गांधी पुतळ्यासमोर सुरू असलेले उपोषण आणि हातात लाल फाईल घेऊन धावपळ करणारे पोलीस अधिकारी हे दृश्य सामान्य नागरिकांनाही बरेच काही सांगून जाते.

सोमवारी नाशिक परिक्षेत्राचे पोलीस महानिरीक्षक संजय यनपुरे यांनी श्रीरामपूरला भेट देऊन कायदा व सुव्यवस्थेचा आढावा घेतला. वरिष्ठ पोलीस अधिकारी, तपास यंत्रणा आणि विविध शिष्टमंडळांशी त्यांनी सविस्तर चर्चा केली. मात्र पत्रकारांशी बोलणे त्यांनी टाळले. त्यांच्या या मौनाचा अर्थ नागरिक आपल्या पद्धतीने लावत आहेत. कदाचित आता आश्वासनांची वेळ संपली असून कृतीची वेळ आली आहे, असा संदेश त्यांना द्यायचा असावा. कारण श्रीरामपूरकरांना आता पत्रकार परिषदांपेक्षा परिणाम पाहायचे आहेत.

या बैठकीत शहरातील अलीकडील गुन्हेगारी, हत्या, अवैध व्यवसाय, संघटित गुन्हेगारी, तपासाची प्रगती आणि प्रतिबंधात्मक उपाययोजनांचा आढावा घेण्यात आला. मात्र केवळ बैठका घेऊन किंवा सूचना देऊन परिस्थिती बदलणार नाही. गुन्हेगारीला आर्थिक पाठबळ देणारे, अवैध धंद्यांना संरक्षण देणारे आणि कायद्याला आव्हान देणाऱ्या प्रत्येक घटकावर कठोर कारवाई झाली तरच नागरिकांचा विश्वास परत मिळू शकेल.

आकाश दुबया यांच्या हत्येचा तपास जलदगतीने सुरू असल्याचे पोलीस सांगत आहेत. मात्र नागरिकांना केवळ आरोपींची अटक नको आहे; या हत्येमागील संपूर्ण कट, आर्थिक व्यवहार, सूत्रधार, गुन्हेगारी टोळ्यांचे संबंध आणि त्यांना मिळालेले संरक्षण यांचाही पर्दाफाश व्हावा, अशी अपेक्षा आहे. गुन्हेगार कितीही प्रभावशाली असो किंवा कोणाच्याही राजकीय, आर्थिक अथवा सामाजिक पाठबळावर उभा असो, कायद्यापुढे सर्व समान आहेत, हे प्रत्यक्ष कृतीतून सिद्ध करण्याची जबाबदारी पोलिसांवर आहे.

आज श्रीरामपूरमध्ये व्यापाऱ्यांच्या मनात भीती आहे. खंडणी, धमक्या, अवैध धंदे आणि गुन्हेगारीमुळे सामान्य नागरिक अस्वस्थ आहेत. समाजात जर गुन्हेगारांची भीती आणि कायद्यावरील अविश्वास वाढू लागला, तर त्याचे परिणाम दूरगामी आणि घातक ठरतात. त्यामुळे केवळ एखाद्या गुन्ह्याचा तपास पूर्ण करून भागणार नाही, तर शहरातील संपूर्ण गुन्हेगारी साखळी उद्ध्वस्त करण्यासाठी व्यापक मोहीम हाती घ्यावी लागेल.

श्रीरामपूरला आज घोषणांची गरज नाही; गरज आहे ती कठोर, निष्पक्ष आणि सातत्यपूर्ण कारवाईची. व्यापाऱ्यांना सुरक्षित वातावरण, नागरिकांना निर्भय जीवन आणि गुन्हेगारांना कायद्याची भीती निर्माण करणे हीच प्रशासनाची खरी परीक्षा आहे. पोलिसांनी कोणत्याही दबावाला बळी न पडता केवळ पुराव्यांच्या आधारे आणि कायद्याच्या चौकटीत राहून कारवाई केली, तर समाज पुन्हा एकदा कायद्यावर विश्वास ठेवेल.

आकाश दुबया यांच्या हत्येने उपस्थित केलेले प्रश्न केवळ एका गुन्ह्यापुरते मर्यादित नाहीत. हा प्रश्न संपूर्ण श्रीरामपूरच्या भवितव्याचा आहे. शहरात गुन्हेगारांचा दरारा राहणार की कायद्याचा, याचा निर्णय आता प्रशासनाच्या पुढील कृतीवर अवलंबून आहे. श्रीरामपूरकरांची अपेक्षा एकच आहे—गुन्हेगार कोणताही असो, तो कितीही प्रभावशाली असो, त्याला कायद्याच्या कचाट्यातून सुटू देता कामा नये. कारण गुन्हेगारांशी हातमिळवणी करणारी व्यवस्था समाजाचे भविष्य उद्ध्वस्त करते, तर गुन्हेगारांना शिक्षा करणारी व्यवस्था समाजात न्याय आणि विश्वास निर्माण करते.