अहमदनगर जिल्हा बॅकेच्या निवडणुकीत रंगत

जिल्हा बँकेच्या निवडणुकीत रंगत; 

आतापर्यंत ६८० नामनिर्देशनपत्रांची विक्री; २१ जागांसाठी निवडणूक  बिनविरोध की चुरशीची 

राहुरी । प्रतिनिधी

अहमदनगर जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेच्या पंचवार्षिक निवडणुकीची प्रक्रिया सुरू झाली असून, बुधवारी तब्बल १४९ इच्छुक उमेदवारांनी नामनिर्देशनपत्रे नेली. आतापर्यंत निवडणूक कार्यालयातून तब्बल ६८० नामनिर्देशनपत्रांची विक्री झाली आहे. त्यामुळे जिल्हा बँकेच्या निवडणुकीचे वातावरण दिवसेंदिवस तापत असून, आगामी काळात राजकीय घडामोडींना वेग येण्याची शक्यता आहे.

जिल्हा बँकेची ही निवडणूक अनेक अर्थांनी वेगळी ठरणार आहे. जिल्ह्याच्या सहकार क्षेत्रावर दीर्घकाळ प्रभाव असलेले दिवंगत आमदार तथा जिल्हा बँकेचे चेअरमन शिवाजी कर्डिले आणि दिवंगत आमदार अरुण जगताप यांसारखे मुरब्बी आणि मातब्बर नेते यंदाच्या निवडणुकीत प्रत्यक्षपणे नसणार आहेत. त्यामुळे नेतृत्वाची पोकळी, नव्या नेतृत्वाची उभारणी आणि बदलती राजकीय समीकरणे यामुळे या निवडणुकीकडे विशेष लक्ष लागले आहे.

जिल्हा बँकेच्या सत्ताकारणात अनेक वर्षांपासून प्रस्थापित नेत्यांचा प्रभाव राहिला आहे. त्यामुळे यंदा दुसऱ्या फळीतील कार्यकर्ते आणि इच्छुक नेतेही मोठ्या संख्येने मैदानात उतरण्याच्या तयारीत असल्याचे चित्र आहे. आतापर्यंत झालेली नामनिर्देशनपत्रांची विक्री पाहता अनेक इच्छुकांनी निवडणूक लढविण्याची तयारी सुरू केल्याचे स्पष्ट होत आहे.

बिनविरोधासाठी प्रयत्न की थेट लढत?

सहकार क्षेत्रातील निवडणुका शक्यतो बिनविरोध व्हाव्यात, अशी भूमिका प्रस्थापितांकडून घेतली जाण्याची शक्यता असते. त्यामागे सहकारातील गटबाजी आणि संघर्ष टाळणे, बँकेचे कामकाज सुरळीत ठेवणे तसेच परस्पर सामंजस्याने संचालक मंडळाची निवड करणे, अशी कारणे दिली जातात.

मात्र, यंदाची परिस्थिती काहीशी वेगळी दिसत आहे. २१ जागांसाठी आतापर्यंत ६८० नामनिर्देशनपत्रांची विक्री झाल्याने इच्छुकांची संख्या मोठी आहे. त्यामुळे सर्वांना सामावून घेत बिनविरोध निवडणुकीचा मार्ग काढणे आव्हानात्मक ठरू शकते. उमेदवारी अर्ज दाखल झाल्यानंतर कोण माघार घेतो आणि कोण मैदानात कायम राहतो, यावर निवडणुकीचे खरे चित्र स्पष्ट होणार आहे.

नामनिर्देशनपत्रे नेणाऱ्यांची संख्या आणि प्रत्यक्ष दाखल होणाऱ्या उमेदवारी अर्जांची संख्या यात फरक असू शकतो. त्यामुळे सध्या विक्री झालेल्या अर्जांवरून अंतिम उमेदवारांची संख्या निश्चित मानता येणार नाही. तरीही मोठ्या प्रमाणातील अर्जविक्रीमुळे निवडणुकीतील संभाव्य चुरशीचे संकेत मिळत आहेत.

विरोधकांचे नेतृत्व कोण करणार?

या निवडणुकीतील आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे विरोधी मंडळाचे नेतृत्व नेमके कोण करणार, हा आहे. जिल्ह्यातील १४ तालुक्यांची राजकीय आणि सहकार क्षेत्रातील समीकरणे वेगवेगळी आहेत. प्रत्येक तालुक्यात स्थानिक पातळीवरील गट, संस्था आणि नेत्यांचे स्वतंत्र प्रभावक्षेत्र आहे.

त्यामुळे सर्व विरोधी इच्छुकांना आणि विविध गटांना एकत्र आणून एकसंघ नेतृत्व उभे करणे हे मोठे आव्हान ठरणार आहे. कोणता गट कोणाच्या नेतृत्वाखाली एकत्र येतो, कोणत्या जागांवर समझोता होतो आणि कोणत्या जागांवर मैत्रीपूर्ण अथवा थेट लढत होते, यावर निवडणुकीची दिशा अवलंबून राहणार आहे.

दुसऱ्या फळीतील कार्यकर्त्यांना संधीची अपेक्षा

जिल्हा बँकेच्या राजकारणात सातत्याने मातब्बर नेत्यांचीच वर्णी लागत असल्याची चर्चा सहकार क्षेत्रात होत असते. त्यामुळे दुसऱ्या फळीतील अनेक कार्यकर्ते आणि इच्छुक यंदा संधी मिळण्याच्या प्रतीक्षेत आहेत. बँकेच्या संचालक मंडळावर स्थान मिळवून सहकार क्षेत्रात आपले स्थान निर्माण करण्यासाठी अनेक जण प्रयत्नशील आहेत.

 जिल्हा बँकेच्या निवडणुकीतही काही इच्छुक वेगळी राजकीय गणिते मांडण्याच्या तयारीत आहेत. त्यामुळे या निवडणुकीत केवळ पारंपरिक गटबाजीच नव्हे, तर नव्या चेहऱ्यांची महत्त्वाकांक्षाही निर्णायक ठरू शकते.

२१ जागांसाठी निवडणूक

अहिल्यानगर जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेच्या संचालक मंडळाच्या एकूण २१ जागांसाठी निवडणूक होणार आहे. जिल्ह्यातील १४ तालुक्यांसाठी प्रत्येकी एक याप्रमाणे १४ प्रतिनिधी निवडले जाणार आहेत.

याशिवाय बिगरशेती संस्था मतदारसंघातून एक प्रतिनिधी, तर शेतीपूरक, शेतीमाल प्रक्रिया व पणन संस्था मतदारसंघातून एक प्रतिनिधी निवडला जाणार आहे. त्यामुळे विविध सहकारी संस्था आणि त्यांच्या प्रतिनिधित्वालाही या निवडणुकीत महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

राखीव मतदारसंघात महिलांसाठी दोन जागा राखीव आहेत. अनुसूचित जाती-जमातीसाठी एक, इतर मागासवर्गीयांसाठी एक तसेच विमुक्त जाती, भटक्या जमाती व विशेष मागास प्रवर्गासाठी एक जागा राखीव आहे. अशा प्रकारे एकूण २१ जागांसाठी संचालक मंडळाची निवड केली जाणार आहे.

अर्जांच्या संख्येने वाढवली उत्सुकता

बुधवारी १४९ उमेदवारांनी नामनिर्देशनपत्रे नेल्याने निवडणूक प्रक्रियेला चांगलीच गती मिळाली आहे. आतापर्यंत ६८० अर्जांची विक्री झाल्याने इच्छुकांची संख्या मोठी असल्याचे दिसून येते. आता प्रत्यक्षात किती अर्ज दाखल होतात, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.

नामनिर्देशनपत्र दाखल करण्याची प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर छाननीमध्ये कोणते अर्ज वैध ठरतात, कोणते उमेदवार माघार घेतात आणि अंतिम रिंगणात किती उमेदवार राहतात, यावर निवडणुकीतील चुरस निश्चित होणार आहे.

सहकाराच्या निवडणुकीला राजकीय रंग

जिल्हा बँक ही केवळ सहकारी संस्था नसून जिल्ह्याच्या ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी जोडलेली महत्त्वाची वित्तीय संस्था आहे. शेतकरी, विविध सहकारी संस्था, शेतीपूरक व्यवसाय आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेतील अनेक घटकांशी बँकेचा संबंध आहे. त्यामुळे संचालक मंडळाच्या निवडणुकीला सहकार क्षेत्राबरोबरच जिल्ह्याच्या राजकीय वर्तुळातही महत्त्व प्राप्त होते.

दिवंगत बॅकेचे अध्यक्ष व आमदार शिवाजी कर्डिले आणि दिवंगत आमदार अरुण जगताप यांसारख्या अनुभवी नेत्यांच्या अनुपस्थितीत या निवडणुकीचे राजकीय समीकरण कसे बदलते, याकडे विशेष लक्ष आहे. नव्या नेतृत्वाला संधी मिळते की पुन्हा प्रस्थापित  हे आगामी निवडणूक प्रक्रियेत स्पष्ट होईल.

सध्या तरी बिनविरोध निवडणुकीसाठी प्रयत्न होणार की मोठ्या संख्येने इच्छुक प्रत्यक्ष मैदानात उतरून निवडणुकीत रंगत आणणार, याबाबत उत्सुकता आहे. नामनिर्देशनपत्रांची विक्री, उमेदवारी अर्ज दाखल करण्याची प्रक्रिया आणि त्यानंतरची माघार यामुळे जिल्हा बँकेच्या निवडणुकीचे खरे चित्र हळूहळू स्पष्ट होणार आहे. त्यामुळे २१ जागांसाठी होणारी ही निवडणूक आगामी काळात अहिल्यानगर जिल्ह्याच्या सहकार आणि राजकीय क्षेत्रात चर्चेचा केंद्रबिंदू ठरण्याची शक्यता आहे.