अँड सुभाष पाटील साहेब नेतृत्व नव्हे विश्वास!

अँड सुभाष पाटील साहेब म्हणजे नेतृत्व नव्हे; एक विश्वास!

जबरविश्वास।शिवाजी घाडगे 

पद येतात-जातात, सत्ता बदलते, राजकीय समीकरणे बदलतात; पण माणसांच्या मनात निर्माण झालेला विश्वास कधीच बदलत नाही. आणि म्हणूनच अँड. सुभाष पाटील साहेब हे केवळ एक राजकीय नाव नाही, तर  सार्वजनिक जीवनातील एक विश्वासाची ओळख आहे.

अहिल्यानगर जिल्ह्यातील राजकीय आणि सामाजिक जीवनात त्यांच्या कर्तृत्वाची वेगळी ओळख आहेच , स्पष्टवक्ते, अभ्यासू, शिस्तप्रिय, दूरदृष्टी असलेले आणि माणसांना जोडणारे आदर्श व्यक्तिमत्त्व म्हणजे आदरणीय मा. अँड. सुभाष पाटील साहेब. आज त्यांचा वाढदिवस. या विशेष दिनानिमित्त त्यांच्या कार्याचा गौरव करताना मन अभिमानाने आणि आपुलकीने भरून येते.

काही माणसे आयुष्यात येतात आणि केवळ स्वतःची ओळख निर्माण करून थांबत नाहीत; ते आपल्या विचारांनी, कृतीने आणि माणुसकीने अनेकांच्या आयुष्याला दिशा देतात. काही व्यक्ती पदावर असताना मोठ्या वाटतात; पण काही व्यक्ती अशा असतात की पद त्यांच्यामुळे मोठे होते. त्यांच्या नावापुढे पदाची गरज नसते, कारण त्यांच्या कार्यानेच त्यांची ओळख निर्माण झालेली असते.

अँड. सुभाष पाटील साहेब हे याच श्रेणीतील व्यक्तिमत्त्व आहे.

राहुरी तालुक्याच्या सार्वजनिक जीवनात अनेक वर्षे सक्रिय राहून राजकीय आणि सामाजिक क्षेत्रात त्यांनी आपल्या कार्याचा ठसा उमटविला. त्यांच्याविषयी मनात असलेला आदर केवळ त्यांनी भूषविलेल्या पदांमुळे नाही, तर त्यांच्या विचारांमुळे, स्पष्ट भूमिकेमुळे, शिस्तबद्ध कार्यपद्धतीमुळे आणि सामान्य माणसाशी असलेल्या जिव्हाळ्याच्या नात्यामुळे आहे.

राजकारणापेक्षा मोठा माणुसकीचा धागा

राजकारणात सत्ता येते-जाते. खुर्च्या बदलतात. समीकरणे बदलतात. कालचा मित्र आजचा विरोधक होऊ शकतो आणि आजचा राजकीय सहकारी उद्या वेगळ्या वाटेवर जाऊ शकतो. मात्र, या सगळ्या बदलांच्या पलीकडे एक गोष्ट कायम राहते—माणसाने माणसाच्या मनात निर्माण केलेला विश्वास.

हाच विश्वास अँड. पाटील साहेबांच्या सार्वजनिक जीवनाची खरी कमाई आहे.

राजकारणात पद मिळविणारे अनेक असतात; परंतु पदाला प्रतिष्ठा मिळवून देणारे फार थोडे असतात. सत्ता मिळाल्यानंतर तिचा उपयोग वैयक्तिक स्वार्थासाठी न करता सर्वसामान्यांच्या प्रश्नांसाठी, गावाच्या विकासासाठी आणि शेतकऱ्यांच्या भवितव्यासाठी करणारे नेतृत्वच काळाच्या ओघात जनतेच्या मनात कायमचे स्थान निर्माण करते.

पन्नास वर्षांपूर्वीची दूरदृष्टी आजही मार्गदर्शक

आज पाणीटंचाई, जलसंधारण, भूजलपातळी आणि शेतीसाठी उपलब्ध पाणी या विषयांवर मोठ्या प्रमाणात चर्चा होते. शासनाच्या कोट्यवधी रुपयांच्या योजना राबवल्या जात आहेत. मात्र, पाण्याचे महत्त्व आणि जलसंधारणाची गरज अनेक दशकांपूर्वीच ओळखणारे दूरदृष्टीचे नेतृत्व म्हणून अँड. पाटील साहेबांकडे पाहावे लागते.

पावसाचे पाणी वाहून जाऊ न देता ते अडविले पाहिजे, बंधारे बांधले पाहिजेत, पाणी जमिनीत मुरले पाहिजे आणि त्यातून शेतीला शाश्वत आधार मिळाला पाहिजे, हा विचार त्यांनी त्या काळातच मांडला.

ग्रामीण भागाच्या विकासाचा केंद्रबिंदू शेती आहे आणि शेतीचा खरा आधार पाणी आहे, हे त्यांनी अचूकपणे ओळखले होते. त्यामुळे विकासकामांकडे केवळ कागदावरील आकडे म्हणून न पाहता, त्याचा सामान्य शेतकऱ्याच्या जीवनावर काय परिणाम होईल, या भूमिकेतून त्यांनी विचार केला.

आजच्या पिढीला जलसंधारणाचे महत्त्व नव्याने सांगावे लागत असताना, त्या काळातच या प्रश्नाचा वेध घेणारी त्यांची दूरदृष्टी त्यांच्या नेतृत्वाची उंची अधोरेखित करते.

सत्तेचा अर्थ जनतेची सेवा

अहिल्यानगर जिल्हा परिषदेच्या माजी अर्थ व बांधकाम समितीचे सभापती म्हणून काम करताना त्यांच्या खांद्यावर मोठी जबाबदारी होती. मात्र, सत्ता आणि पद यांचा त्यांनी कधीही व्यक्तिगत प्रतिष्ठेचा विषय केला नाही.

सत्ता ही मिरवण्यासाठी नसते; सत्ता ही लोकांच्या अडचणी सोडवण्यासाठी असते, या भावनेतून त्यांनी सार्वजनिक जीवनात काम केले.

ग्रामीण रस्ते, पाणी, शेती, विकासकामे आणि मूलभूत सुविधा या विषयांकडे त्यांनी गांभीर्याने पाहिले. गावागावातील सामान्य नागरिकाला विकासाचा लाभ मिळाला पाहिजे, ही भूमिका त्यांच्या कार्यातून जाणवते.

त्यांच्या राजकीय प्रवासातील सर्वांत मोठी ताकद कोणती असेल, तर ती म्हणजे जनतेशी निर्माण झालेला विश्वास.

निष्ठा आणि विश्वासाचे नाते

दिवंगत खासदार पद्मभूषण यांचे अत्यंत विश्वासू सहकारी म्हणून अँड. सुभाष पाटील साहेबांची असलेली ओळख त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वातील निष्ठा आणि विश्वासार्हतेची साक्ष देते.

राजकारणात विचारांशी निष्ठा आणि सहकाऱ्यांशी विश्वासाचे नाते जपणे सोपे नसते. अनेक राजकीय वादळे येतात, परिस्थिती बदलते, समीकरणे बदलतात; पण ज्यांची निष्ठा स्वार्थापेक्षा विचारांशी असते, त्यांच्यावरच खऱ्या अर्थाने विश्वास ठेवला जातो.

पाटील साहेबांनी आपल्या सार्वजनिक जीवनात हा विश्वास जपला. त्यामुळेच त्यांच्या नावासोबत विश्वासू, शिस्तप्रिय, अभ्यासू आणि निष्ठावान नेतृत्व ही विशेषणे आदराने घेतली जातात.

स्पष्टवक्तेपणा हीच ओळख

त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वातील सर्वांत प्रभावी गुण म्हणजे स्पष्टवक्तेपणा.

मनात एक आणि बोलण्यात दुसरे, असा दुटप्पीपणा त्यांच्या स्वभावात नाही.

जे योग्य वाटते ते स्पष्टपणे मांडणे, चुकीला चूक म्हणण्याचे धैर्य ठेवणे आणि सार्वजनिक प्रश्नांवर ठाम भूमिका घेणे ही त्यांच्या स्वभावाची वैशिष्ट्ये आहेत.

त्यांचे स्पष्ट शब्द कधी कठोर वाटू शकतात; पण त्या कठोरतेच्या मुळाशी द्वेष नसतो. असते ती योग्य गोष्ट योग्य पद्धतीने मांडण्याची प्रामाणिकता.

म्हणूनच त्यांच्या शब्दांना वजन आहे आणि त्यांच्या मार्गदर्शनाला महत्त्व आहे.

अनेकांसाठी आधारस्तंभ

अँड. सुभाष पाटील साहेब हे केवळ राजकीय व्यक्तिमत्त्व नाहीत. ते अनेक कार्यकर्त्यांसाठी आधार, अनेकांसाठी मार्गदर्शक आणि असंख्य लोकांसाठी प्रेरणास्थान आहेत.

त्यांच्या सहवासातून राजकारणातील शिस्त शिकायला मिळते. त्यांच्या विचारांतून सार्वजनिक जीवनातील जबाबदारी समजते आणि त्यांच्या कार्यातून जनसेवेचा खरा अर्थ उमगतो.

ज्येष्ठत्वाचा अनुभव आणि नव्या पिढीला मार्गदर्शन करण्याची क्षमता यांचा सुंदर मिलाफ त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात दिसतो. म्हणूनच त्यांच्याकडे पाहताना अनेकांच्या मनात केवळ ‘नेता’ ही भावना नसते; तर “योग्य वेळी योग्य दिशा दाखवणारा आपला माणूस” अशी आत्मीय भावना असते.

नेतृत्व नव्हे… एक विश्वास!

काही नेते पदामुळे मोठे होतात; काहींची पदे गेल्यानंतरही त्यांचे मोठेपण कायम राहते. कारण त्यांची खरी ताकद खुर्चीत नसते, ती लोकांच्या हृदयात असते.

अँड. सुभाष पाटील साहेबांचा प्रवास हा संघर्षाचा, अनुभवाचा, शिस्तीचा, विचारांचा आणि जनसेवेचा प्रवास आहे.

त्यांनी कमावलेली खरी संपत्ती म्हणजे माणसे.

त्यांनी मिळविलेली खरी ताकद म्हणजे विश्वास.

त्यांनी जपलेली खरी ओळख म्हणजे निष्ठा.

आणि त्यांनी निर्माण केलेली खरी परंपरा म्हणजे सार्वजनिक जीवनात मूल्ये जपून काम करण्याची परंपरा.

म्हणूनच अँड. सुभाष पाटील साहेबांविषयी बोलताना केवळ ‘नेतृत्व’ हा शब्द अपुरा पडतो.

ते केवळ नेतृत्व नाहीत…

ते एक विश्वास आहेत!

ते केवळ राजकीय व्यक्तिमत्त्व नाहीत…

ते अनेकांच्या मनातील आधार आहेत!

ते केवळ मार्गदर्शक नाहीत…

ते पुढच्या पिढीच्या वाटचालीतील प्रेरणास्थान आहेत! त्यांच्या अनुभवाची सावली आमच्यावर अशीच राहो, आपल्या विचारांचा प्रकाश पुढील पिढ्यांना मार्गदर्शन दिप स्तंभ होय स्नेहाची ऊब आम्हाला सदैव लाभत राहो.

 आरोग्य उत्तम राहो, आयुष्य दीर्घ, निरोगी, आनंदी आणि समाधानाने भरलेले राहो. समाजासाठी कार्य करण्याची ऊर्जा आणि माणसे जोडण्याची ताकद अशीच अखंड राहो.

आदरणीय मा. अँड. सुभाष पाटील साहेब,

आपणास वाढदिवसाच्या मनःपूर्वक हार्दिक शुभेच्छा!

आपला सहवास, आपल्या विचारांचे मार्गदर्शन आणि आपल्या व्यक्तिमत्त्वाची प्रेरणा  कायम लाभत राहो, हीच मनापासून प्रार्थना.